'Sertifikalı eşdeğer parça' can ve mal güvenliği sağlar

OSD, TAİD ve SED komiteleri başkanı Şinasi Ekincioğlu, “Sigortalı bir aracın sertifikalı eşdeğer parça ile onarımı, sigortasız bir aracın onarımına göre daha yüksek can ve mal güvenliği sağlar” dedi.

ŞERİFE KAYA / SİGORTALI

Zorunlu trafik sigortası kapsamında gerçekleşen onarımlarda orijinal parçaların değiştirilmesinde ‘belgeli eşdeğer parça’ kullanımına 1 Haziran’da başlandı. Artık sigorta şirketinin anlaşacağı uzman bir belgelendirme şirketi, sigortalıya eşdeğer parça sertifikası vermek zorunda olduğu gibi, eşdeğer parça belgeleme şartlarını sağlamayan kuruluşların düzenledikleri belgeler de geçersiz olacak. Tedarik edilen sertifikalı eşdeğer parça, orijinal parçanın kriterlerine uygun değil ise hak sahibine karşı sigorta şirketleri bundan sorumlu tutulacak. Sigortalı bir aracın sertifikalı eşdeğer parça ile onarımının, sigortasız bir aracın onarımına göre daha yüksek can ve mal güvenliği sağladığını belirten Otomotiv Sanayii Derneği (OSD), Ağır Ticari Araçlar Derneği (TAİD) ve Sigorta Eksperleri Derneği (SED) komiteleri başkanı Şinasi Ekincioğlu, araçların onarımları sırasında kullanılan eşdeğer parçaların sertifikalarını sorgulayan ve uygunsuz onarım tespiti yapan sigortalıların, bundan doğabilecek değer kaybını sigortacısından talep edebileceğini söyledi.

1 Haziran’dan itibaren sigortalı araçların onarımlarında orijinal ve kalite sertifikalı eşdeğer parçalar kullanılmaya başlandığını söyleyen Ekincioğlu, böylece hem hasar teminatı hem de sertifikalı parçalarla onarılan araçta seyahat edecek ailelerin can güvenliğinin sağlanacağının altını çizdi. Ekincioğlu, eşdeğer parçanın kalite belgesi ile kullanılmasının kaçınılamayacak bir uygulama olduğunu ifade etti. Buna karşılık sigorta firmalarını mali yönden destekleyecek ilave düzenlemelerin de yapıldığını açıklayan Ekincioğlu, şöyle devam etti: “Eşdeğer parça kullanımıyla sigorta firmalarının karşıladığı onarımların kalitesinin artması uzun vadede sigorta sektörünün güvenirliğini, itibarını ve gelirini olumlu etkileyecek. Belki projenin büyük bir alanı etkilemesi nedeniyle bir ‘J’ eğrisi, yani artan maliyet ve tamamlanması gereken prosedürler nedeniyle kısa bir tereddüdü takiben büyüme beklenebilir.”

Yalnızca TSE belge düzenleyebilecek

Eşdeğer parça belgesi düzenlemeye yetkili IAF (International Accreditation Forum) çatısı altında ilgili standartlarda karşılıklı tanıma anlaşması imzalanmış olan ve ISO/IEC 17065 standardına uygun olarak akredite edilmiş kuruluşların listelendiğini ve bu kuruluşların düzenlediği belgelerin saklı tutulduğunu kaydeden Ekincioğlu, “Bundan sonra 2 yıl süreyle münhasıran TSE tarafından düzenlenecek belgelerin uygulamaya esas alınacağı belirtiliyor. Buradaki münhasıran kelimesi bundan sonra 2 yıl süreyle yetkili kuruluşların değil de yalnızca TSE’nin belge düzenleyebileceğini vurguluyor” dedi.

Sigorta hizmetinin kalitesini artırmanın, sınırsız bir maliyet azaltma hedefinden çok daha anlamlı ve geliştirici olacağının altını çizen Ekincioğlu, sigorta acentelerinin artık hasar bedeli dışında onarım sonrasındaki can, mal ve yol güvenliğini de sağlayabileceğini ifade etti. Sigorta eksper raporlarının kaza sonrası onarımlardaki maddi değer tespitine ilave olarak bir güvenlik teminat imzası taşırsa sigorta pastasının gerçekten büyüyebileceğini vurgulayan Ekincioğlu, “Çağdaş sigorta eksperliği, bilgi ve eğitimiyle sigortalının can ve mal güvenliğinin teminatı olmaktan geçebilir” dedi.

---

Tüketiciler nelere dikkat etmeli?

Güvenli onarım konusunda tüketicinin dikkat etmesi gereken noktalara da değinen OSD, TAİD ve SED komiteleri başkanı Şinasi Ekincioğlu, kısa vadeli kâr için göz ardı edilen güvenliğin hem kullanıcıya hem de genel ekonomiye zarar vereceğini söyledi. Ekincioğlu, sözlerine şöyle devam etti: “Sigortalı bir aracın sertifikalı eşdeğer parça ile onarımı, sigortasız bir aracın onarımına göre daha yüksek can ve mal güvenliği sağlar. Tüketiciler araçlarının hangi parçalar ile onarıldığını izleyebilir, denetimin aktif bir katılımcısı olabilirler. Araçlarının onarımları sırasında kullanılan eşdeğer parçaların sertifikalarını sorgulayabilir, uygunsuz onarım varsa bundan doğabilecek değer kaybını talep edebilirler. Hatta daha ileri giderek bu onarımı yapan servis personelinin eğitim durumunu inceleyebilirler”. Tüketicinin bilinçlendirilmesi için genel olarak kamu spotları, tanıtım, panel ve aydınlatıcı yazıların çoğalmasının yararlı olacağını vurgulayan Ekincioğlu, sigortalılığın yaygınlaşmasının gelişmişlik göstergesi olduğunu sözlerine ekledi.

---

 

Hakemliği sigorta eksperleri yapacak

Taşıt araçlarının bazı testlerden geçerek çok sayıda aksam ve sistem tip onayları aldığını söyleyen Ekincioğlu, bu testlerin rekabet hukuku kadar geçerli ve zorunlu teknik bazı sınırlar getirdiğini, dolayısıyla parçaların birbirleriyle karşılaştırılmalarına bağlı testler ile eşdeğer parça belgeleri üretilmesinin bazı durumlarda sakıncalı olduğunu belirtti. “Çünkü tip onaylarının test alanına giren parçalarda karşılaştırma testlerine ilave olarak araç ile birlikte yapılması gereken testlerden geçirilmeden eşdeğer belgesi düzenlenmesi araç teknik mevzuatına göre uygun olmayacaktır” diyen Ekincioğlu, şöyle devam etti: “Eşdeğer parçadaki rekabet hukuku sigorta firmalarının otomotiv sektörü karşısındaki bağımlılığını kırmak ve parça maliyetlerini kontrol altına almak amacını güder. Rekabet hukuku olmazsa otomotiv firmaları, çevresindeki diğer üretici ve hizmet aktörlerini baskı altına alabilir, fiyatların ve maliyetlerin aşırı bir şekilde yükselmesi önlenemez. Tip onayı mevzuatı olmaz ve yalnızca rekabet mevzuatı kurallarına göre bir pazar oluşturulursa trafikteki can ve mal güvenliği ciddi olarak tehlikeye girer. İşte bu iki mevzuatın dengelenmesinin hakemliğini yapabilecek yegane meslek grubu sigorta eksperleridir. Kazalı araç onarımlarında eşdeğer parçaların araç güvenliğine uygun olarak kullanılması bağımsız ve eğitimli sigorta eksperlerinin kontrolünde sağlanabilir.”

Yetkili servislerin üretici firmaların tip onayı standartlarının dışında parça kullanamayacağını belirten Ekincioğlu, “Fabrikadan çıktıktan bir gün sonra kaza geçiren bir araç, üretici ve yetkili servislerin uymak zorunda oldukları kuralların öngördüğü ve zorunlu kıldığı parçalar kullanılmadan onarılabiliyorsa burada güvenlik açığı dışında ayrıca haksız bir rekabetten söz edilebilir. Hem yetkili servislerin hem de son kullanıcının mağduriyetini belirtmek gerekir” dedi.

Uygulamadaki eksiklikler giderildi

Hasarın kazadan önceki durumuna getirilmesinin sigortanın temel ilkesi olduğunu belirten OSD, TAID ve SED Komite Başkanı Şinasi Ekincioğlu, Türkiye’de trafik sigortası kapsamında hasar gören eski araçların onarımında orijinal parça kullanıldığında aracın, eski halinden daha yüksek bir değer kazandığını söyledi. Sigortalının hasar onarımı sırasında değer artışı nedeniyle ilave ödeme yapmak zorunda kaldığını ifade eden Ekincioğlu, “2003 yılında yürürlüğe giren Trafik Sigortası Genel Şartlarında ‘Hasar gören parça onarımı mümkün değilse eşdeğeri ile değiştirilir, eşdeğer bulunamıyorsa yenisi kullanılır’ denildi. Fakat eşdeğer parçanın belgelendirilmesine yönelik hukuki ve teknik altyapı henüz tamamlanamadığı için eşdeğer yerine belgesiz yan sanayi parça kullanılmaya başlandı. Eşdeğer parçanın kalitesinin belgelendirilmesi gereği zamanında gözetilemedi. 12 yıldır biz eşdeğer parçayı belgesiz olarak kullanıyorduk. Uygulama eksikliğini gören Hazine Müsteşarlığı ise araç değerini düşürecek nitelikte parça takılması uygulamasından vazgeçilmesi gerektiğini duyurdu” diye konuştu.