"Sigorta Acenteleri Yönetmeliği acentelerin aklını karıştırdı"

TOBB Sigorta Acenteleri İcra Komitesi (SAİK) Üyesi Emin Gemici, Sigorta Acenteleri Yönetmeliği’nin tüm acentelerin aklını karıştırdığını ve kaos yarattığını belirtti.

22 Nisan’da yayınlanan Sigorta Acenteleri Yönetmeliği’nin tüm acentelerin aklını karıştırdığını ve kaosa yol açtığını ifade eden TOBB Sigorta Acenteleri İcra Komitesi (SAİK) Üyesi Emin Gemici, herkesin kendine göre bir yorum yaptığını ve konunun daha da karmaşık geldiğini belirtti. ‘Tek düzen hesap planı nedir?’, ‘Sigorta acenteleri işletme midir?’, ‘Sigortacılık Genel Müdürlüğü’nün acentelerden istedikleri neler?’ gibi soruları irdeleyen Gemici, yazısında şu ifadelere yer verdi:

“22 Nisan 2014 tarihinde yayınlanmış olan Sigorta Acenteleri Yönetmeliği’nin 18. maddesinin 2. fıkrası tüm acentelerin aklını karıştırdı ve bir kaosa yol açtı. Konuyu bilen bilmeyen herkes kendisine göre bir yorum dillendirerek konuyu daha da karmaşık ve içinden çıkılmaz bir hale getirdi.

Gelin öncelikle tek düzen hesap planı nedir? Onu birlikte bir irdeleyelim.

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın tek düzen hesap çerçevesi, hesap planı ve hesap planı tanımı şöyle: ‘işletmeler, muhasebe sistemlerini tek düzen hesap çerçevesi ve hesap planı doğrultusunda kurmak zorundadır. Hesapların çalışması hesap planı açıklamalarında belirtildiği gibi gerçekleşir.’

Bu açıklamadan sonra şu soruyu soralım kendimize; biz sigorta acenteleri ‘işletme’ miyiz? Değil miyiz? Eğer işletme isek zaten sorun ortadan kalkmış demektir.

Peki, gelin Türk Ticaret Kanunu’na (TTK) bakalım biz neymişiz?

TTK madde 11/1‘e göre: Ticari İşletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir. Aynı maddenin B tacir tanımında ise, bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişiye tacir denir.

Bu hükümlerden anlaşıldığına göre, biz esnaf olmadığımıza göre ‘ticari işletmeyiz’.

Başa dönersek, ticari işletmelerin muhasebe sistemlerini tek düzen hesap çerçevesi ve hesap planı doğrultusunda kurma zorunluluğunu koyan kim? Maliye Bakanlığı, burayı çok iyi anlamamız lazım.

TTK 64. maddesinde: ‘Her tacir ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri bu kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır…’ deniliyor.

Yani aslında Sigortacılık Genel Müdürlüğü’nün olması gerekeni istemekten başka yaptığı bir şey yok, tek düzen hesap planına uygun muhasebe kayıtlarımızı ve ticari defterlerimizi tutmak mecburiyeti hem Maliye Bakanlığı ve hem de Gümrük ve Ticaret Bakanlığı mevzuatlarına göre yapılması ve uyulması gereken bir husus. Bunun altını tekrar çizmek lazım. Gelelim tek düzen hesap planını biz sigorta acenteleri nasıl kullanacağız?

Bir poliçe tanzim ettik diyelim; poliçenin brüt primi 1.750 TL olsun; sigortalı A müşterimiz, sigorta şirketi de X sigorta şirketi diyelim.

Düşülecek muhasebe kaydı:

120.01.001 sigortalı ‘A’ hesabı 1.750 TL borçlu / 320 01 001 ‘X’ sigorta şirketi 1.750 TL alacaklı

Ödeme durumuna göre şıklar:

1. Diyelim ki bu müşterimiz kredi kartını verdi ve poliçe kesilirken sisteme girildi,

320 01 001 ‘X’ sigorta şirketi 1.750 TL / 120.01.001 sigortalı ‘A’ hesabı alacaklı

2. Müşteri size peşin ödeme yaptıysa,

Kasa hesabı 1.750 TL / sigortalı ‘A’ hesabı 1.750 TL

3. Müşteri bankaya sizin hesabınıza havale yaptıysa,

102 01 001 XYZ bankası … TL hesabı 1.750 TL / 120 01 001 sigortalı ‘A’ hesabı 1.750 TL

4. Müşteri kredi kartı verdi, siz kendi ofisinizden çekim yaptınız,

108 01 001 diğer hazır değerler müşteri KK portföyü 1.750 TL borçlu / 120 01 001 sigortalı ‘A’ hesabı 1.750 TL

5. Müşteri size çek verebilir bu durumda,

101 01 001 alınan çekler 1.750 TL / 120 01 001 sigortalı ‘A’ hesabı 1.750 TL

Çeki bankaya tahsile vermek veya sigorta şirketine ciro etmek mümkün bu durumda her muhasebeci hangi hesapları kullanacağını bilir.

Burada bizin açımızdan önemli olan husus şu; sigorta şirketinden komisyon gider belgesi geldiğinde ne yapacağız?

Bu durumda 1.750 TL’lik poliçe için komisyon 250 TL olduğunu varsayalım,

320 01 001 X sigorta şirketi 250 TL borçlu / 600 01 001 komisyon gelirleri hesabı 250 TL alacaklı olacak.

Sonuç itibarıyla; ‘X’ sigorta şirketinden 1.750 TL brüt prim tutarlı bir poliçe kestik, 250 TL komisyon hak ettik.

Önce müşteriyi borçlandırdık, şirketi alacaklandırdık, komisyon belgesi geldiğinde şirketi borçlandırdık, komisyon gelirleri hesabını alacaklandırdık. Neticede şirkete 1.500 TL borcumuz var, müşteriden 1.750 TL alacağımız.

Sigortacılık Genel Müdürlüğü’nün bizden istediği şu:

• Her şirket için 320 hesaplarda bir alt hesap açıp borcumuzu orada takip etmemiz,


• Her müşteri için de 120 hesaplarda bir alt hesap açıp alacağımızı orada takip etmemiz,


• Yılsonunda hangi şirketten ne kadar prim yazdığımız, 320 hesapların alacak sütununda da şirket bazında ayrı ayrı görünecek, şirketlere ne kadar ödeme yaptığımız borç sütununda görünecek,


• Hak ettiğimiz komisyon 600 hesaplarda görünecek, müşteriden ne kadar tahsilât yaptık, ne kadar alacağımız var bunlarda 120 hesaplarda görünecek ve hâsılı yılsonunda Sigortacılık Genel Müdürlüğü’nün istediği raporu 10 dakikada çıkartabileceğiz.

Biz acentelerden istenen ve beklenen budur.

İşlemleri şirketlerin aylık üretim listelerini çekip tek bir muhasebe fişi ile kayıt düşmek ve ön muhasebede detay bilgileri takip etmek mümkün. Kullandığımız programların bir çoğunun acente modülünün yanında muhasebe modülü de var, otomatik entegrasyon yapıp, muhasebecileriniz hafta bir gün gelip yapılan işlemleri kontrol edebilir, bu da mümkündür.

Sonuç itibarıyla hem Maliye Bakanlığı’nın hem Ticaret Bakanlığı’nın yasal zorunluluk olarak istekleri yerine gelmiş olacak, hem Sigortacılık Genel Müdürlüğü’nün istediği bilgileri hiç uğraşmadan hazırlayıp verebileceğiz, böylece ‘basiretli bir tüccar’ gibi davranıp, kazancımızı, borcumuzu, alacağımızı biliyor olacağız.

Unutmayalım ki Maliye, tek düzen hesap planına uygun tutulmayan ticari defterler ve bunlara dayanılarak hazırlanmış mali tablolar için ‘özel usulsüzlük’ cezaları kesebilir.

Ticaret Bakanlığı da ticari defterlerini usulüne uygun tutmayanlara; her yıl için yaklaşık 4 bin TL’nin üzerinde bir ceza öngörüyor.

Bunları bilelim ve ondan sonra Sigortacılık Genel Müdürlüğü’ne bize doğru işlem yaptırmak için yol gösterdiği, bizi yanlıştan döndürdüğü için teşekkür ederiz.

Hepinize selam, sevgi ve saygılarımla…”